juli 2007: column PRIKKELDRAAD

· Soms schaam je je zo voor die idiote maatschappij waarin we leven, dat je je wel zou wil­len terug­trek­ken op een onbewoond eiland. Neem nou die Peter Paul de Vries van die aan­deel­hou­ders­club. Zo zielig, die ar­me aandeelhouders, die van de Hoge Raad niet mochten be­slis­sen over de verkoop van La Salle door Rijk­man Groenink van ABN-Amro. Erg toch, hè. Je zou maar aandeelhouder zijn en zo te pas ko­men!
· Waar maken aandeelhouders zich druk om? Louter en alleen welke winst er snel valt te pak­ken. En als het niet snel genoeg gaat, dealen en whee­len ze met wat hedge funds of zo, split­sen ze een bedrijf op of ver­ko­pen het uit. Waar je aandeelhouders nooit over hoort is over het belang van de onderneming voor ons land, het wegvloeien van arbeidsplaatsen naar verre landen, over de standpunten van de on­der­ne­mings­ra­den. Al­le­maal on­in­ter­es­sant.
· En waar ze zich al helemaal niet druk over maken, dat is de beloning van de bedrijfstop. Zo’n Bennink van Nu­mi­co die vorig jaar € 11.600.000 op­streek en nu met de uitverkoop aan Danone nog eens een pre­mie van dik €86 miljoen meekrijgt. Bestuurders die zichzelf vo­rig jaar bijna 15% meer beloning gaven, ter­wijl de bon­den moeten knokken voor 2% meer voor de werknemers. Hoe kun je met enig fat­soen zo met de bon­den on­der­han­de­len? Is er dan geen beschaving meer? Geen fatsoen? Nee, in die kringen van zelf-ver­rij­kers be­staan die niet meer. En de aan­deel­hou­ders vinden het allemaal prachtig, want een dief aan het hoofd zal zeker wel weten hoe hij zijn fi­nan­ciers te vriend moet houden.
· Wat betekent dat nou feitelijk voor de ontwikkelingen in de macht? Dat de bonden veel aan kracht ver­lo­ren heb­ben. Dat de consumenten al he­le­maal niks meer in de melk te brok­ke­len hebben. Dat de po­li­tie­ke par­tij­en ook met lege handen staan. Wel af en toe iets roepen over klep­to­cra­ten, zelf-verrijkers, maar maat­re­ge­len die de machtsverhoudingen rechttrekken? Niks hoor. Vrije markt is troef. Die heeft nu een­maal ook wat ver­ve­len­de bijeffecten, maar dat moet dan maar. Zie Wim Kok.
· Met een slecht geweten valt het licht voorbeelden te vinden ter rechtvaardiging. Hoor die profiteurs van het old boys-network: ‘Die top­sporters en artiesten verdienen toch ook enor­me vermogens ! En daar hoor je nie­mand over. Dus gewoon jaloezie!!! We kunnen toch niet ach­ter­blij­ven bij de rest van de we­reld? We moe­ten wel meegaan.’ Ik heb met ze te doen. De stakkers.
· Wat mij ook opvalt: al die fusies. In alle sectoren gaan die maar door. En niet alleen in het bedrijfsleven. Ook de woningcorporaties, on­der­wijs, zorg­sec­tor. De motieven daarvoor gaan meestal over efficiency, syn­er­gie, concurrentiepositie, etc. In de praktijk heb ik die voor­de­len nooit zo be­merkt. Wel dat de top met­een dras­tisch meer salaris vangt en een gro­te­re leasebak. En dat de bureaucratie groeit als kool, zo­dat de ef­fi­cien­cy­voor­de­len on­zicht­baar blijven. Schumpeter zei het ooit: ‘Small is beautiful’, maar dat past niet meer in een tijd dat alles moet gaan om mega, om super, om giga.
· Die kringetjes beschermen zichzelf. Besturen worden raden van toezicht of raden van com­mis­sa­ris­sen. Met al die fusies wordt dat krin­ge­tje steeds kleiner. En ondanks de richtlijnen van Morris Tabaksblatt, zie je dat – wil je meetellen in het old-boys-network – je toch al gauw een paar handen vol moet hebben aan zulke bijbaantjes.
· Nee, ik ben druk bezig uit te zoeken, waar ik al dit soort hoogbeschaafde aberraties ver van mij weet. Of ge­woon geen kranten meer lezen, geen ra­dio of tv meer. Werken en boe­ken lezen. Maar ja, dan krijg je een boek van Macchiavelli onder ogen en ontdek je dat er eigenlijk nooit iets ver­an­dert.